Thellohet përplasja Trump-Netanyahu/ Dalin në dritë detaje nga mosmarrëveshjet për luftën në Iran

Donald Trump e ka refuzuar ashpër kërkesën e Benjamin Netanyahut që SHBA të nxisë një revolucion të përgjakshëm në rrugë për të rrëzuar regjimin iranian.

“Pse dreqin duhet t’u themi njerëzve të dalin në rrugë kur thjesht do të kositen me armë,” i tha Trump kryeministrit izraelit gjatë një telefonate javën e kaluar.

Kjo ndodhi vetëm disa orë pasi shefi i sigurisë së Iranit, Ali Larijani, u vra në një sulm izraelit të martën e kaluar. Netanyahu i tha presidentit amerikan se regjimi ishte në kaos dhe se ekzistonte një dritare mundësie për një kryengritje popullore, sipas një zyrtari amerikan dhe një burimi izraelit që folën për Axios.

Por Trump kishte frikë nga një masakër, duke pasur parasysh se mijëra iranianë ishin vrarë nga forcat paraushtarake gjatë protestave kundër regjimit para fillimit të luftës.

Sipas një burimi, Netanyahu dhe Trump ranë dakord të prisnin për të parë nëse iranianët do të dilnin vetë në rrugë gjatë festivalit vjetor të zjarrit, pa u inkurajuar nga jashtë.

Megjithatë, kryeministri izraelit vazhdoi me qëndrimin e tij, duke deklaruar në televizion: “Avionët tanë po godasin operativë terroristë… Kjo ka për qëllim t’i lejojë popullit të guximshëm iranian të festojë festivalin e zjarrit. Prandaj dilni dhe festoni… Ne po ju shohim nga lart”.

Kjo përçarje nxjerr në pah një hendek në rritje mes dy liderëve, pasi Uashingtoni po distancohet në heshtje nga Jeruzalemi për çështjen e ndryshimit të regjimit, edhe pse Trump në fillim të luftës kishte bërë thirrje për një kryengritje popullore.

Që atëherë, Netanyahu ka mbledhur në mënyrë të fshehtë gjeneralët e tij dhe ka nxitur një ofensivë 48-orëshe ndaj objektivave kryesore të Iranit, ndërkohë që Trump po përpiqet të arrijë një marrëveshje të shpejtë paqeje.

Netanyahu mblodhi komandantët izraelitë në një bunker thellë nën Tel Aviv të martën, pasi shqyrtoi planin 15-pikësh të paqes të paraqitur nga presidenti amerikan.

Kryeministri izraelit dhe këshilltarët e tij kryesorë ushtarakë u alarmuan nga fakti se plani i SHBA-së nuk shkonte mjaftueshëm larg për të kufizuar kapacitetet ushtarake të Teheranit.

Afati i së enjtes, sipas burimeve, pasqyron shqetësimin e thellë brenda qeverisë izraelite se Trump mund të arrijë një marrëveshje me Teheranin në çdo moment.

Zyrtarët izraelitë të pranishëm në takimin nëntokësor e përshkruan atmosferën si “të tensionuar”.

Kjo vjen pasi të mërkurën Trump u tha republikanëve se SHBA dhe Izraeli “kanë hequr kancerin” e programit bërthamor iranian, ndërsa burime të brendshme thonë se ai po kërkon privatisht t’i japë fund luftës brenda disa javësh.

Presidenti shpalli fitore ndaj kërcënimit bërthamor të Iranit gjatë një fjalimi para Komitetit Kombëtar Republikan të Kongresit dhe tha se ushtria amerikane është gati të japë goditjen përfundimtare.

“Është afatshkurtër. Ajo që duhej të bënim ishte të hiqnim kancerin. Duhej ta prisnim kancerin. Kanceri ishte Irani me armë bërthamore,” tha ai. “E kemi prerë. Tani do ta përfundojmë.”

Ndërkohë, Trump u ka thënë privatisht aleatëve dhe anëtarëve të kabinetit se nuk dëshiron që lufta të zgjasë shumë më tepër.

Në fillim të luftës, Trump kishte parashikuar një afat prej katër deri në gjashtë javësh dhe dëshiron t’i qëndrojë këtij objektivi.

Irani e refuzoi propozimin të mërkurën, por Trump mbetet optimist për një marrëveshje dhe, sipas mediave izraelite, një armëpushim mund të arrihet që të shtunën e ardhshme.

Rrethi i ngushtë i Netanyahut synon arritjen e tre objektivave kryesore të luftës: eliminimin e arsenalit të raketave balistike të Iranit, sigurimin që Teherani të mos mund të zhvillojë koka bërthamore dhe krijimin e një mjedisi brenda Iranit që qytetarët të rrëzojnë regjimin islamik.

“Nëse nuk arrihen këto tre objektiva, nuk mund të përfundosh luftën,” tha Boaz Bismuth, anëtar i partisë së tij.

Trump, nga ana tjetër, nuk ka folur më për ndryshim regjimi në mesazhet e tij që nga ditët e para të luftës dhe Shtëpia e Bardhë nuk e përfshin këtë në katër objektivat zyrtare: shkatërrimin e raketave të Iranit, forcave detare, grupeve proxy dhe kapaciteteve bërthamore.

Krerët e Pentagonit urdhëruan mbrëmë dërgimin e rreth 2.000 parashutistëve nga Divizioni i 82-të Ajror në Lindjen e Mesme, për t’u bashkuar me rreth 4.500 marinsa që janë tashmë në rrugë, ndërsa përpjekjet e Trump për paqe po tregojnë shenja dobësimi.

Sipas anëtarëve të rrethit të tij të ngushtë, presidenti është i gatshëm të nisë një pushtim në shkallë të plotë nëse Teherani vazhdon të refuzojë ofertat e tij diplomatike.

“Trump ka një dorë të hapur për marrëveshje, dhe tjetrën grusht, gati të të godasë në fytyrë,” tha një ndihmës për Axios.

Plani 15-pikësh, i modeluar sipas marrëveshjes së Trump për Gazën, do ta detyronte Iranin të çmontonte të gjitha kapacitetet bërthamore dhe raketat me rreze të gjatë, të hapte Ngushticën e Hormuzit dhe të hiqte dorë nga grupet proxy terroriste.

Por televizioni shtetëror iranian njoftoi të mërkurën se regjimi e kishte refuzuar plotësisht propozimin, duke kërkuar mbylljen e të gjitha bazave amerikane në Gjirin Persik, dëmshpërblime dhe ndalimin e sulmeve izraelite kundër Hezbollahut në Liban.

Teherani kërkon gjithashtu të marrë nën kontroll Ngushticën e Hormuzit – një pikë kyçe për rreth një të pestën e naftës botërore – në mënyrë që të vendosë tarifa tranziti për anijet që kalojnë, njësoj si Egjipti me Kanalin e Suezit.

Një zyrtar i administratës Trump i quajti kërkesat e Iranit “qesharake” dhe “jorealiste”, duke paralajmëruar se një marrëveshje tani është më e vështirë për t’u arritur se para fillimit të luftës, ndërsa presidenti po përgatit një forcë të mundshme për pushtim tokësor.

Diplomatët amerikanë dhe iranianë nuk kanë kontakt të drejtpërdrejtë dhe komunikojnë përmes ndërmjetësve nga Lindja e Mesme, përfshirë Egjiptin, Turqinë dhe Pakistanin.

Arabia Saudite e ka bërë të qartë se dorëzimi i kontrollit të Ngushticës së Hormuzit është i papranueshëm, ndërsa Riadi i ka kërkuar Trumpit të vazhdojë luftën.

Princi i Kurorës, Mohammed bin Salman, i ka kërkuar vazhdimisht Trumpit gjatë telefonatave të javës së fundit që t’i japë fund regjimit islamik, përfshirë edhe përdorimin e forcave tokësore për të marrë nën kontroll objektet energjetike të Iranit.

Irani mbetet i dyshimtë ndaj të dërguarve të Trumpit, Jared Kushner dhe Steve Witkoff, duke i akuzuar ata për “tradhti” në negociatat para sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit më 28 shkurt.

Zyrtarët iranianë po kërkojnë që në krye të ekipit negociator amerikan të vendoset zëvendëspresidenti JD Vance, duke besuar se ai është më i favorshëm ndaj tyre, pasi ka shprehur privatisht dyshime për operacionin ‘Epic Fury’.