Buzëqeshja e Humbur: Pasqyrë e Krizave Shpirtërore dhe Shoqërore”
Prof.Dr.Muhamet Racaj,
Universiteti “Nënë Tereza”,Shkup
Hyrje
Ky tekst trajton fenomenin shqetësues të humbjes së buzëqeshjes në shoqërinë moderne në rajon pas periudhës së tranzicionit. Ai eksploron lidhjen ndërmjet buzëqeshjes si shprehje universale të lumturisë dhe mirëqenies me faktorët socio-ekonomikë dhe politikë që kanë ndikuar negativisht në gjendjen shpirtërore dhe marrëdhëniet kolektive të qytetarëve. Me një analizë të hollësishme të sfidave si pasiguria ekonomike e gjatë, papunësia masive, emigrimi i të rinjve, krizat politike dhe përçarjet etnike e fetare.
Ky tekst thekson pasojat që këto fenomene kanë pasur në sjelljen dhe komentet sociale të qytetarëve, e sidomos në zhdukjen graduale të buzëqeshjes si shenjë të lumturisë. Ai përfundon me rekomandime për ndërhyrje institucionale dhe sociale, çelës për rikthimin e shpresës dhe të buzëqeshjes në komunitetet tona.
Buzëqeshja përbën një nga shprehjet më të qarta, më universale dhe më prekëse të emocioneve njerëzore si gëzimi, shpresa dhe mirëqenia shpirtërore. Ajo është gjuha që ndërton ura mes njerëzve, që kultivon afërsinë dhe solidaritetin, duke gërshetuar kultura dhe identitete të ndryshme në një rrjet human pa kushte. Në shumë kultura, buzëqeshja shërben si sinjal i mirëkuptimit dhe mirësjelljes, ndihmon në ndërtimin e marrëdhënieve të shëndetshme dhe rrit cilësinë e jetës shoqërore.
Në vëndet e Ballkanit përëndimor pas periudhës së tranzicionit politik dhe ekonomik, ky fenomen përballet me sfida të mëdha. Ndërkohë që buzëqeshja është, në thelb, reflektim i një gjendje të brendshme mirëqenieje, ajo ngadalë po zbehet në fytyrat e njerëzve për shkak të faktorëve të shumtë që bëjnë presion psikologjik dhe social. Ky tekst synon të shqyrtojë këto faktorë dhe të theksojë rëndësinë e një reflektimi të thellë institucional dhe shoqëror për të nxitur një rilindje të buzëqeshjes dhe të shpresës.
Pjesa Kryesore:
1.Pasiguria ekonomike dhe ndikimi i saj në mirëqenien psikologjike
Në dekadat e fundit, të gjitha shtetet e Ballkanit përëndimor kanë kaluar faza të gjata të paqëndrueshmërisë ekonomike, të cilat janë theksuar gjatë periudhës së tranzicionit. Kjo periudhë karakterizohet nga mungesa e stabilitetit në tregun e punës, me norma të larta papunësie që kanë prekur më së shumti të rinjtë dhe shtresat më të pambrojtura. Papunësia dhe varfëria janë burim i ankthit të vazhdueshëm dhe pakënaqësisë sociale, duke ushqyer ndjenja të pafuqisë dhe humbjes së shpresës. Për rrjedhojë, lufta e përditshme për të përballuar nevojat bazë tenton të zërë gjithë energjinë emocionale të individit, duke e lënë buzëqeshjen jashtë skenës së përditshme.
2.Emigrimi dhe humbja e shpresës së rinisë
Një tjetër faktor thelbësor është emigrimi masiv i të rinjve, që kërkojnë mundësi më të mira jashtë vendit. Ky fenomen krijon një boshllëk demografik dhe psikologjik në shoqëri, duke dobësuar indet sociale dhe duke kontribuar në një klimë pesimizmi. Mungesa e perspektivave dhe ndjenja se gjërat nuk po përmirësohen i largon energjitë rinore dhe krijon një boshllëk të madh emocional në komunitet. Kjo shfaqet që nga ana kolektive edhe si një lloj zhgënjimi që përshkon motivimin për të ruajtur shpirtin pozitiv dhe buzëqeshjen.
3.Krizat politike dhe përçarjet shoqërore
Periudha e tranzicionit shoqërohet gjithashtu me krizë të vazhdueshme politike, përçarje ndërmjet komuniteteve dhe tensione etnike dhe fetare që përdoren si mjet politik, shpesh në dëm të solidaritetit qytetar. Këto ndarje thellojnë mosbesimin, duke vënë pengesa mbi dialogun dhe bashkëpunimin. Në një ambient ku polarizimi dhe konfrontimi janë norma, krijohet një ngarkesë emocionale që pengon shfaqjen e buzëqeshjes si element i natyrshëm i marrëdhënieve njerëzore. Një shoqëri e përçarë e ka të vështirë të kultivojë përvojën e lumturisë së përbashkët.
4.Degradimi i institucioneve dhe sundimi i padrejtësisë
Rënia e besimit në institucione për shkak të korrupsionit, mungesës së drejtësisë dhe shkeljes së të drejtave, i kontribuon ndjenjës së dëshpërimit dhe zhgënjimit. Kur institucionet shkelen për të fituar interesa personale apo grupore, qytetarët ndjehen të braktisur dhe të pafuqishëm, gjë që pasqyrohet në gjendjen emocionale dhe rrjedhimisht në shfaqjen e buzëqeshjes dhe të shpresës për të ardhmen. Kjo situatë krijon një valë negativiteti që zbut dhe fshin shenjat e lumturisë.
5.Roli social dhe psikologjik i buzëqeshjes
Buzëqeshja është më shumë se një gjest social; ajo është një mekanizëm i rëndësishëm i lidhjes njerëzore dhe i mirëqenies emocionale. Ajo stimulon përceptimin pozitiv midis njerëzve, zvogëlon stresin dhe rrit rezistencën psikologjike ndaj vështirësive. Në shoqëritë ku buzëqeshja njihet dhe kultivohet, ekziston një klimë më pozitive që reflektohet në stabilitet social dhe përmirësim të përgjithshëm të cilësisë së jetës. Humbja e saj shënon një krizë shpirtërore dhe sociale që lidhet ngushtë me degradimin e vlerave dhe marrëdhënieve njerëzore.
6.Rrugët për ndryshim dhe rikthimin e buzëqeshjes
Për të kapërcyer këtë krizë, është e domosdoshme të ndërmerren masa të drejtpërdrejta dhe gjithëpërfshirëse për ngritjen e shtetit ligjor, luftën kundër korrupsionit dhe krijimin e mundësive reale për punësim dhe përfshirje sociale të të rinjve. Promovimi i dialogut dhe bashkëjetesës ndërmjet komuniteteve është thelbësor për shuarjen e përçarjeve, ndërkohë që institucionet duhet të kthejnë besimin me transparencë dhe efikasitet. Në këtë kuadër, rikthimi i buzëqeshjes është një metrikë e rëndësishme për suksesin e këtyre përpjekjeve dhe një sinjal i rilindjes shpirtërore dhe shoqërore.
Përfundim dhe Rekomandime
Humbja e buzëqeshjes në shoqëri nuk është vetëm një simptomë e brendshme individuale, por shpreh në mënyrë të thellë krizën e një shoqërie në tranzicion me sfida të shumta. Rikthimi i buzëqeshjes është sinjali i parë për një shpresë të ripërtërirë dhe për një ndryshim të qëndrueshëm social.Një përjetim personal mund të shërbejë si pasqyrë dhe dëshmi e këtij rikthimi emocional. **Shumë gjatë nuk e kisha parë dhe as dëgjuar një buzëqeshje apo një qeshje të dalë nga thellësia e shpirtit, as në familjen time. Para disa ditësh, në shtëpinë e djalit tim në Vjenë, ishim me bashkëshorten për vizitë. Na pritën djali, nusja dhe mbesat me buzëqeshje dhe përqafime. Që nga korridori i hyrjes dëgjova një qeshje të thellë nga bashkëshortja, buzëqeshje të sinqerta nga të gjithë anëtarët e familjes, në veçanti nga mbesat e mia Mirika (3.5 vjeç) dhe Jora (1.5 vjeç), që me duart e vogla na ledhatonin. Ishte një buzëqeshje jashtë vendlindjes dhe atdheut, por me domethënie të madhe shpirtërore, një dëshmi e gjallë që ngrohtësia dhe dashuria familjare janë forca që mund të rikthejnë buzëqeshjen e humbur.**¹Ky moment i thjeshtë, por i thellë emocionalisht, është shembull konkret i rilindjes së shpirtit njerëzor dhe i fuqisë së ndjenjave të përbashkëta në përballje me krizën morale dhe shoqërore. Rikthimi i një buzëqeshjeje të sinqertë, qoftë në kujtesë apo në përditshmëri, është shenjë e gjetjes së ekuilibrit shpirtëror dhe e fitimit të një dimensioni të ri jetësor që na bashkon përtej kufijve.Rekomandohet që politika dhe shoqëria civile të bashkëpunojnë për të forcuar shtetin ligjor dhe transparencën, për të krijuar infrastrukturë sociale e ekonomike që mbështet të rinjtë dhe për të nxitur bashkëjetesën paqësore ndërmjet të gjitha komuniteteve. Rritja e edukimit qytetar dhe promovimi i vlerave të solidaritetit e respektit janë mekanizma kyç për një shoqëri më të fortë dhe me buzëqeshje reale në fytyrat e njerëzve.Në fund, buzëqeshja nuk është vetëm një përjetim privat, por një forcë shoqërore, një thirrje për të ndërtuar së bashku një të ardhme më të ndritur. Përmes përpjekjes së përbashkët, ajo mund të kthehet nga një kujtim i largët në realitetin tonë të përditshëm.
Literatura e shfrytëzuar:
1.Temelko Risteski, Zhdukja e Buzëqeshjes – Koment në Facebook.
2.Racaj, M. (2025). Buzëqeshja e Humbur: Pasqyrë e Krizave Shpirtërore dhe Shoqërore.