Populli dhe trojet shqiptare në gjeopolitikën e re euro-atlantike

Prof. Dr. Muhamet Racaj
Gjeneral-Major në pension
Profesor universitar
Ekspert i sigurisë dhe gjeopolitikës

Në kontekstin e transformimeve të thella gjeopolitike që po përshkruam — largimi i SHBA-së
nga Evropa, kriza ekzistenciale e BE-së, rritja e konflikteve hibride, asimetrike dhe potencialisht
klasike — vendi i popullit dhe i trojeve shqiptare është shumëdimensionale dhe e ndikuar nga
disa faktorë kyç:
1 Siguria kombëtare dhe mbrojtja
Trojet shqiptare — Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut (me popullsi shqiptare), Mali i Zi
(me komunitet të madh shqiptar) dhe lugina e Preshevës — janë pjesë e një rajoni strategjikisht
të ndjeshëm. Kriza e besueshmërisë së aleancave tradicionale, si NATO, ka një ndikim direkt në
stabilitetin e tyre. Mungesa e një mbrojtjeje të besueshme ndërkombëtare rrit rrezikun nga
kërcënimet hibride, sulmet kibernetike, destabilizimi politik i brendshëm dhe presioni ekonomik
nga aktorë rajonalë dhe globalë.
2 Përplasjet e interesave ndërkombëtare
Rajoni i Ballkanit Perëndimor, ku gjenden trojet shqiptare, është një nyje e rëndësishme tranziti
(Korridori 8) dhe ndikimi strategjik. SHBA, Rusia, Kina, dhe në një masë edhe Turqia dhe BE,
shikojnë Ballkanin si zonë ndikimi, ku çdo dobësi institucionale ose shpërqendrim politik mund
të shfrytëzohet. Në këtë situatë, populli shqiptar shpesh përballet me pasiguri mbi mbrojtjen,
investimet dhe perspektivën ekonomike.
Roli i integrimit euro-atlantik
Për popullin dhe trojet shqiptare, integrimi në NATO dhe BE dhe partneriteti me aletin tonë
strategjik SHBA-të mbetet ende mburojë kryesore e sigurisë dhe zhvillimit. Megjithatë,
ngadalësia e procesit dhe sfidat që lidhen me vetë BE-në në krizë rrezikojnë të zvogëlojnë
efektivitetin e këtij integrimi. Kjo krijon një presion të brendshëm për forcimin e kapaciteteve
kombëtare të mbrojtjes dhe autonomisë strategjike.
3 Kërcënimet hibride dhe asimetrike
Populli shqiptar është i ekspozuar ndaj luftës hibride dhe asimetrike që zhvillohet në nivel
rajonal:
Dezinformimi dhe propaganda për të ndikuar në perceptimin e pushtetit dhe të opozitës;

4 Sulme kibernetike në infrastrukturën shtetërore dhe financiare;
Presione ekonomike dhe energjetike që destabilizojnë vendet e vogla dhe rajonet me minoritete.
Në këtë kontekst, siguria e popullit nuk është vetëm çështje politike, por edhe çështje rezistence
kombëtare dhe resiliencë sociale.
Trojet shqiptare si faktor gjeostrategjik
Pozicioni gjeografik i trojeve shqiptare midis Adriatikut dhe Detit Jon, pranë rrugëve kryesore
energjetike dhe komunikacionit Ballkan–Evropë i jep rajonit një vlerë strategjike të lartë për

aktorët globalë. Çdo dobësi në stabilitetin lokal mund të shfrytëzohet për të rritur presionin mbi
BE dhe për të krijuar hapësira ndikimi nga aktorët joevropianë.
5 Konkluzion shkencor
Në këtë gjeopolitikë të re:
Populli shqiptar dhe trojet e tyre janë të ekspozuar, por edhe strategjikisht të rëndësishme.
Siguria e tyre është e ndërlidhur ngushtë me stabilitetin e BE-së dhe besueshmërinë e aleancës
transatlantike.
Përballë krizës së sigurisë tradicionale dhe kërcënimeve hibride, autonomia strategjike,
kapacitetet kombëtare dhe bashkëpunimi rajonal janë elemente kyç për mbrojtjen e popullit dhe
integritetit të trojeve shqiptare.
Pa një politikë aktive dhe të koordinuar euro-atlantike, trojet shqiptare mund të shndërrohen nga
faktor stabiliteti në zonë vulnerabiliteti.

Skema Strategjike – Trojet Shqiptare në Gjeopolitikën e Re Euro-Atlantike
ELEMENTI
GJEOPOLITIK

PËRSHKRIMI RREZIKU/NDIKIMI MBI
TROJET SHQIPTARE

Kriza e BE-së Dobësimi i unitetit
dhe efektivitetit të
Bashkimit Evropian

Ulet besueshmëria e mbrojtjes
kolektive; shtete të ndara në
Ballkan më të ekspozuara.
Konflikti për integrimin euro-
atlantik; vendime të ngadalta
për mbështetje ushtarake.

Distancimi i SHBA-së Fokus i Amerikës tek
interesat dhe fuqia, jo
rendi ndërkombëtar

Rrezik për braktisje strategjike;
varësia e Evropës nga SHBA-ja
bëhet problem. Politika
amerikane për
Arktikun/Grenlandën;
mosndihma direkte ndaj BE-së

në krizë.

Kërcënimet hibride Dezinformim, sulme
kibernetike, ndikim
në politikën e
brendshme

Dobëson stabilitetin politik dhe
perceptimin publik; rrit
tensionet etnike. Fushata
dezinformimi kundër qeverive
lokale; manipulimi i zgjedhjeve

lokale.

Kërcënimet asimetrike Presion ekonomik,
energjetik dhe
diplomatik

Kufizimi i veprimit të shteteve
të vogla; varësia nga burimet
strategjike. Presion mbi
Shqipërinë/Kosovën për
politika të caktuara; manipulim
tregtar ose energjetik.

Rreziku i përplasjes klasike
SHBA–BE

Konflikt i
drejtpërdrejtë mbi
interesat strategjike
(p.sh. Grenlanda)

Trojet shqiptare mund të bëhen
zona influencash ose tranziti;
destabilizim rajonal. Scenario
ushtarak / bllokada në Arktik,

presion mbi Danimarkën si
aktor rajonal.

“Skema e Rreziqeve Gjeopolitike mbi Trojet Shqiptare”

ELEMENTI
GJEOPOLITIK

PËRSHKRIMI RREZIKU / NDIKIMI MBI
TROJET SHQIPTARE

Kriza e BE-së Dobësimi i unitetit dhe
efektivitetit të Bashkimit
Evropian

Ulet besueshmëria e
mbrojtjes kolektive; shtete të
ndara në Ballkan më të
ekspozuara. Konflikti për
integrimin euro-atlantik;
vendime të ngadalta për
mbështetje ushtarake.

Distancimi i SHBA-së Fokus i Amerikës tek
interesat dhe fuqia, jo rendi
ndërkombëtar

Rrezik për braktisje
strategjike; varësia e Evropës
nga SHBA-ja bëhet problem.
Politika amerikane për
Arktikun/Grenlandën;
mosndihma direkte ndaj BE-
së në krizë.

Kërcënimet hibride Dezinformim, sulme
kibernetike, ndikim në
politikën e brendshme

Dobëson stabilitetin politik
dhe perceptimin publik; rrit
tensionet etnike. Fushata
dezinformimi kundër
qeverive lokale; manipulimi i
zgjedhjeve lokale.

Kërcënimet asimetrike Presion ekonomik, energjetik
dhe diplomatik

Kufizimi i veprimit të
shteteve të vogla; varësia nga
burimet strategjike. Presion
mbi Shqipërinë/Kosovën për
politika të caktuara;
manipulim tregtar ose
energjetik.

Rreziku i përplasjes klasike
SHBA–BE

Konflikt i drejtpërdrejtë mbi
interesa strategjike dhe
politike

Rrit pasigurinë rajonale;
mund të ndikojë në
vendimmarrjen e shteteve të
Ballkanit Perëndimor dhe të
pengojë integrimin euro-
atlantik të trojeve shqiptare.

Përfundim
Populli dhe trojet shqiptare ndodhen sot përballë një momenti vendimtar historik, ku gjeopolitika
e re euro-atlantike nuk lejon më neutralitet të paqartë, as pritje pasive. Në një Evropë të tronditur
nga krizat e sigurisë, rikthimi i rivaliteteve të mëdha dhe erozioni i rendit liberal, çështja
shqiptare nuk është më thjesht temë identitare, por pjesë e drejtpërdrejtë e arkitekturës së sigurisë
rajonale dhe euro-atlantike. Trojet shqiptare, të shpërndara në disa shtete por të lidhura nga
interesa jetike të përbashkëta, mbeten një faktor stabiliteti vetëm nëse janë të ankoruara fort në
strukturat euro-atlantike.
Thënia e Ismail Qemalit se “fati i popujve të vegjël del nga dyert e tragjedive të mëdha”
tingëllon sot më aktuale se kurrë. Historia evropiane shpesh ka prodhuar tragjedi për shqiptarët –
nga copëtimet territoriale, te përjashtimi nga vendimmarrjet strategjike dhe tolerimi i
padrejtësive historike. Megjithatë, gjeopolitika aktuale ofron një dritare reale për të mos qenë më
objekt i zhvillimeve, por subjekt aktiv i tyre.
Partneriteti strategjik me Shtetet e Bashkuara të Amerikës mbetet boshti kryesor i orientimit të
duhur historik të shqiptarëve. Ky orientim nuk është vetëm zgjedhje politike, por domosdoshmëri
ekzistenciale për sigurinë, sovranitetin dhe perspektivën e qëndrueshme të trojeve shqiptare.
Përfshirja në NATO, forcimi i kapaciteteve shtetërore të sigurisë dhe harmonizimi i politikave
me botën euro-atlantike janë garancia e vetme që tragjeditë e së kaluarës të mos përsëriten në
forma të reja.
Në këtë kontekst, e ardhmja e popullit shqiptar në gjeopolitikën e re euro-atlantike varet nga
qartësia strategjike, uniteti politik dhe vetëdija se historia nuk fal hezitimin. Shqiptarët janë sot
në drejtimin e duhur, por sfida mbetet që kjo rrugë të përkthehet në ndikim real, siguri afatgjatë
dhe konsolidim të plotë në kampin