Ekonomia globale ka treguar rezistencë gjatë vitit të fundit, pavarësisht tensioneve tregtare të nisura nga presidenti amerikan Donald Trump dhe përplasjeve me aleatët. Inflacioni ka vazhduar të bjerë, ndërsa bursat europiane kanë arritur nivele rekord.
Por përshkallëzimi i konfliktit SHBA–Izrael me Iranin mund të ndryshojë këtë situatë, duke zhvendosur vëmendjen te tregu i energjisë. Sipas një analize të Financial Times, çmimi i naftës do të jetë faktori kryesor që do të përcaktojë nëse ekonomia globale do të mbetet e qëndrueshme apo do të përballet me tronditje.
Çështja kryesore është nëse trafiku i energjisë përmes ngushticës së Hormuzit, një nga rrugët më të rëndësishme detare për transportin e naftës, do të vazhdojë normalisht. Nëse rrjedha e furnizimeve mbetet e hapur dhe rritja e prodhimit nga vendet e Opec+ arrin të stabilizojë tregun, ndikimi në ekonominë globale mund të jetë i kufizuar.
Por në rast të kundërt, një rritje e fortë e çmimeve të energjisë mund të rikthejë presionet inflacioniste, të prishë planet e bankave qendrore për ulje të normave të interesit dhe të dëmtojë besimin e bizneseve dhe investitorëve.
Sipas analistit Edward Fishman nga Council on Foreign Relations, ekzistojnë dy skenarë kryesorë. I pari është ndërprerja e plotë dhe e zgjatur e trafikut në ngushticën e Hormuzit, nga ku kalon rreth 20% e naftës globale. Një zhvillim i tillë do të sillte rritje të fortë të çmimeve, duke e çuar naftën mbi 100 dollarë për fuçi. Aktualisht çmimi i saj është rreth 73 dollarë, niveli më i lartë në shtatë muaj.
Skenari i dytë, më i mundshëm sipas analistëve, është ndërprerja vetëm e eksporteve iraniane. Në këtë rast, çmimi i naftës mund të rritet në rreth 80 dollarë për fuçi.
Ndërkohë, Opec+ ka njoftuar se do të rrisë prodhimin me 206 mijë fuçi në ditë në prill, një hap që synon të qetësojë tregjet, edhe pse disa analistë prisnin një rritje më të madhe.
Një rritje e ndjeshme e çmimit të naftës do të kishte pasoja të drejtpërdrejta për ekonominë globale. Sipas ING, nëse nafta arrin 100 dollarë për fuçi, inflacioni në SHBA mund të rritet nga 2.4% në mbi 4%, duke e bërë më të vështirë për Rezervën Federale të ulë normat e interesit.
Instituti Barclays vlerëson se çdo rritje e qëndrueshme prej 10 dollarësh për fuçi mund të ulë rritjen ekonomike globale me 0.1 deri në 0.2 pikë përqindje gjatë një viti. Nëse çmimi i naftës arrin në 120 dollarë dhe qëndron në atë nivel, goditja për ekonominë botërore do të ishte shumë më e madhe.
Rreziku më i madh pritet për Azinë, e cila është shumë e varur nga energjia që kalon përmes Hormuzit. Rreth 84% e naftës dhe 83% e gazit të lëngshëm që kaluan nëpër këtë ngushticë gjatë vitit 2024 u drejtuan drejt tregjeve aziatike, përfshirë Kinën, Indinë, Japoninë dhe Korenë e Jugut.
Sipas Capital Economics, nëse çmimi i naftës rritet në 100 dollarë për fuçi, inflacioni global mund të rritet me 0.6 deri në 0.7 pikë përqindje. Europa ndërkohë do të ndiente goditjen jo vetëm përmes naftës, por edhe përmes rritjes së kostove të gazit të lëngshëm.
Analistët theksojnë se gjithçka do të varet nga kohëzgjatja e konfliktit dhe nga fakti nëse rrjedha e energjisë përmes ngushticës së Hormuzit do të mbetet e hapur. Nga kjo do të varet jo vetëm çmimi i naftës, por edhe drejtimi i ekonomisë globale në muajt që vijnë.
Comments are closed.