Parlamentit Evropian propozime për transportin ajror: Bagazhe dore dhe vende falas për fëmijët nën 12 vjeç

Bagazhe dore falas, vende pa pagesë për fëmijët nën 12 vjeç dhe kompensime më të larta për vonesa fluturimesh prej të paktën tre orësh, pavarësisht distancës së udhëtimit. Këto janë disa nga propozimet që Parlamenti Evropian vazhdon të mbështesë për mbrojtjen e konsumatorëve, duke rrëzuar sot me shumicë dërrmuese propozimet e Këshillit të BE-së dhe Komisionit Evropian për reformimin e rregullave mbi të drejtat e pasagjerëve të linjave ajrore.

632 eurodeputetë votuan pro refuzimit, 15 kundër, ndërsa pati 9 abstenime. Liberalizimi i tregut të transportit ajror në BE, i përfunduar në vitin 1997, zgjeroi rrjetin e fluturimeve, uli çmimet e biletave dhe rriti numrin e pasagjerëve në mbi 1,1 miliardë në vitin 2024.

Megjithatë, ai solli edhe mbingarkesë, vonesa, anulime fluturimesh dhe humbje bagazhesh.

Linjat ajrore, veçanërisht përmes shoqatës Airlines for Europe (A4E), ku bëjnë pjesë Lufthansa, Air France-KLM, Ryanair dhe IAG (pronare e British Airways), ushtruan për vite me radhë presion mbi shtetet anëtare dhe Komisionin Evropian për rishikimin e rregullave, duke argumentuar se ato krijojnë shtrembërime të konkurrencës dhe rrisin kostot operacionale.

Rregullorja aktuale e BE-së, e miratuar për herë të parë në vitin 2004, parashikon kompensim nga 250 deri në 600 euro, në varësi të distancës së fluturimit, për çdo vonesë prej të paktën tre orësh.

Në vitin 2013, Komisioni Evropian propozoi ndryshime që parashikonin rritjen e kufirit të vonesës për kompensim në:

5 orë për fluturime brenda BE-së ose deri në 3.500 km,

9 orë për fluturime jashtë BE-së nga 3.500 deri në 6.000 km,

12 orë për fluturime jashtë BE-së mbi 6.000 km.

Dosja mbeti e bllokuar për rreth një dekadë, pasi Parlamenti Evropian kundërshtoi këto rregulla, duke theksuar se ato minonin të drejtat e pasagjerëve, sipas Komisionit për Transportin dhe Turizmin (TRAN).

Më 5 qershor 2025, Këshilli i BE-së arriti një marrëveshje politike për pozicionin e tij në lexim të parë, e publikuar në tetor 2025, duke propozuar kompensim pas:

4 orësh vonesë për fluturime deri në 3.500 km ose brenda BE-së,

6 orësh vonesë për fluturime mbi 3.500 km.

Komisioni TRAN i Parlamentit Evropian i hodhi poshtë sërish këto propozime dhe sot çështja u shqyrtua në seancën plenare në Strasburg, ku shumica e eurodeputetëve rrëzuan çdo përpjekje për dobësimin e të drejtave të pasagjerëve.

Koha e vonesës për të drejtën e kompensimit

Këshilli i BE-së propozon rritjen e kufirit nga 3 në 4 ose 6 orë, në varësi të distancës. Parlamenti Evropian e konsideron të panegociueshëm kufirin aktual prej 3 orësh, duke paralajmëruar se rritja e tij do të përjashtonte nga kompensimi rreth 80% të pasagjerëve.

Nivelet e kompensimit

Këshilli propozon kompensime më të ulëta, me tavan 500 euro, ndërsa Parlamenti kërkon ruajtjen ose përmirësimin e niveleve aktuale (300–600 euro), duke kundërshtuar çdo ulje.

Bagazhet e dorës dhe tarifat shtesë

Këshilli lejon mundësinë e tarifimit të disa bagazheve të dorës ose një bagazh falas shumë të vogël (40×30×15 cm), ndërsa Parlamenti kërkon një send personal dhe një bagazh dore të vogël falas, me përmasa maksimale 100 cm (gjatësia + gjerësia + lartësia) dhe peshë deri në 7 kg, si dhe ndalimin e tarifave të fshehura për shërbime bazë.

Mbrojtja e grupeve vulnerabël

Këshilli mban një qasje më të përgjithshme për balancimin e tregut. Parlamenti kërkon masa të forta për persona me aftësi të kufizuara, gra shtatzëna dhe fëmijë, përfshirë vende pranë shoqëruesve pa pagesë, si dhe procedura më të thjeshta kompensimi me formularë të paraplotësuar nga linjat ajrore.

Duke folur në seancën plenare, raportuesi i çështjes, eurodeputeti Andrey Novakov (Partia Popullore Evropiane), theksoi se Parlamenti Evropian nuk do të ndryshojë qëndrim: “Mjaft më. Ka mënyra të tjera për të ndihmuar linjat ajrore – për shembull, ulja e taksave aeroportuale – por jo duke cenuar kompensimin e pasagjerëve dhe duke rritur vonesat. Një pritje gjashtëorëshe me fëmijë të vegjël nuk është e pranueshme. Nuk mund të bëjmë kompromis.”

Pas refuzimit të Parlamentit Evropian për të miratuar propozimet e Këshillit, negociatat mes Parlamentit, Këshillit dhe Komisionit Evropian pritet të rifillojnë nga e par