Narrativa e “presionit rajonal” si alibi për militarizimin e Serbisë

Prof. Dr. Muhamet Racaj

Deklarata e Presidentit të Serbisë, Aleksandar Vučić, për gjoja “presione politike” nga Prishtina, Tirana dhe Zagrebi nuk është një reagim i rastësishëm diplomatik, por një konstrukt i qëllimshëm narrativ, i cili duhet të analizohet në prizmin e objektivave strategjike të Beogradit në planin e brendshëm dhe atë rajonal.
Në thelb, kjo retorikë nuk përputhet me realitetin e marrëdhënieve dhe zhvillimeve aktuale në Ballkanin Perëndimor. Bashkëpunimi ndërmjet Kosova, Shqipëria dhe Kroacia nuk ka karakter ofensiv dhe nuk paraqet kërcënim për Serbia. Përkundrazi, ai është në përputhje me standardet euroatlantike dhe synon forcimin e stabilitetit, bashkëpunimit dhe sigurisë kolektive në rajon, në linjë me parimet e NATO.
Megjithatë, ajo që bie në sy është mënyra se si ky bashkëpunim po instrumentalizohet nga lidershipi serb. Duke ndërtuar një perceptim të rremë të rrezikut nga fqinjët, Beogradi synon të legjitimojë një proces të përshpejtuar të armatimit dhe modernizimit ushtarak. Kjo përfshin investime në sisteme të avancuara të mbrojtjes ajrore, dronë luftarakë, artileri dhe kapacitete të tjera ofensive, të cilat, në kontekstin aktual, nuk mund të interpretohen thjesht si masa mbrojtëse.

Në analizën time të mëhershme të datës 29.01.2026, kam theksuar se rritja e kapaciteteve ushtarake të Serbisë nuk është një zhvillim neutral. Ajo shoqërohet me një diskurs politik nacionalist, me tensione të vazhdueshme në veri të Kosova dhe me një qasje të pandryshuar ndaj statusit të saj. Kjo krijon një ambient të brishtë sigurie dhe rrit potencialin për veprime destabilizuese, jo domosdoshmërisht përmes konfliktit të hapur, por përmes presionit të vazhdueshëm politik dhe psikologjik.
Në planin e brendshëm, kjo narrativë i shërben konsolidimit të pushtetit dhe mobilizimit të opinionit publik. Duke e paraqitur vendin si të rrezikuar nga një “rrethim rajonal”, udhëheqja serbe arrin të justifikojë rritjen e shpenzimeve ushtarake dhe të devijojë vëmendjen nga sfidat e brendshme politike dhe socio-ekonomike. Ky është një mekanizëm i njohur në politikën e sigurisë: prodhimi i një kërcënimi të jashtëm për të forcuar kohezionin e brendshëm.

Në planin rajonal, qëllimi është më kompleks. Serbia vazhdon ta konsiderojë Kosova si çështje të hapur strategjike dhe përdor retorikën e tensionuar për të rritur presionin në proceset negociuese, për të ruajtur ndikimin në veri dhe për të testuar kufijtë e tolerancës ndërkombëtare. Në këtë kuadër, armatosja nuk është qëllim në vetvete, por mjet për projeksion force dhe për rritjen e leverage-it politik.
Megjithatë, realiteti strategjik mbetet i qartë: Serbia është e vetëdijshme për kufizimet e saj. Prania e KFOR, partneriteti i fortë i Kosova me Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe mbështetja e aleatëve euroatlantikë e bëjnë të pamundur një përshkallëzim të hapur ushtarak. Për këtë arsye, strategjia më e mundshme mbetet ajo e destabilizimit të kontrolluar dhe e presionit të vazhdueshëm.
Në përfundim, deklarata për “presione nga rajoni” duhet parë si një instrument politik dhe strategjik, jo si pasqyrim i një rreziku real. Marrëveshjet dhe bashkëpunimi ndërmjet Kosovës, Shqipërisë dhe Kroacisë nuk e rrezikojnë Serbinë; përkundrazi, ato kontribuojnë në stabilitetin rajonal dhe në forcimin e arkitekturës së sigurisë në Ballkanin Perëndimor.
Përballë kësaj qasjeje, përgjigjja duhet të jetë e matur, por e vendosur: forcimi i kapaciteteve mbrojtëse, koordinimi i ngushtë me aleatët dhe ruajtja e një qasjeje strategjike që garanton paqen, stabilitetin dhe integritetin shtetëror të Republikës së Kosovës.