Irani u zotua se do ndalojë vrasjet e protestuesve anti-qeveritarë, Trump tërheq kërcënimet për sulm ndaj Teheranit

Donald Trump është tërhequr përkohësisht nga kërcënimet për të sulmuar Iranin, duke thënë se është siguruar se vrasja e protestuesve është ndalur dhe se nuk po planifikohen ekzekutime.

Duke folur me gazetarët në Shtëpinë e Bardhë të mërkurën në mbrëmje, presidenti amerikan tha: “Na është thënë se vrasjet në Iran janë ndalur. Dhe nuk ka asnjë plan për ekzekutime, kjo më është thënë kjo me autoritet të mirë.”

Ai nuk ofroi detaje dhe tha se SHBA-të ende nuk i kishin verifikuar pretendimet.

Trump kishte folur vazhdimisht ditët e fundit për t’i ardhur në ndihmë popullit iranian, duke thënë se SHBA-të ishin “të gatshme” nëse Irani do të fillonte të qëllonte mbi protestuesit.

Por, pavarësisht raportimeve se deri në 3,428 iranianë ishin vrarë dhe se ekzekutimet si dënim ishin të afërta, Trump nuk bëri asnjë njoftim për veprime ushtarake. Kuptohet që ai kishte shqyrtuar gamën e plotë të opsioneve për të sulmuar Iranin, por nuk ishte i bindur se çdo veprim i vetëm do të çonte në një ndryshim vendimtar.

Trump ka bërë shtirje mashtruese me Iranin në të kaluarën, duke sugjeruar në qershor se zyrtarët e tij ishin plotësisht të angazhuar në negociata me homologët e tyre iranianë mbi programin e tij bërthamor, kur në realitet ai po përgatiste sulmet për luftën 12-ditore verën e kaluar.

Ai tha se kishte marrë siguri nga “burime shumë të rëndësishme nga pala tjetër” se Teherani kishte ndaluar përdorimin e forcës vdekjeprurëse ndaj protestuesve dhe se ekzekutimet nuk do të ndodhnin.

“Supozohej të kishte shumë ekzekutime sot,” tha Trump, duke shtuar se “ekzekutimet nuk do të ndodhin dhe ne do ta zbulojmë nëse ndodhin”. Ai nuk dha asnjë vlerësim për numrin e të vrarëve, një shifër që ai kishte thënë të martën se do të jepej nga zyrtarët e tij. Vlerësimet variojnë midis 2,000 dhe më shumë se 12,000.

Trump ishte lobuar me forcë nga udhëheqësit në Lindjen e Mesme që të mos vazhdonte me sulmet që me siguri do të çonin në kundërsulme iraniane në bazat amerikane.

I pyetur nëse veprimi ushtarak i SHBA-së ishte jashtë diskutimit, Trump tha: “Do ta vëzhgojmë dhe do të shohim se cili është procesi”.

Më parë, ministri i jashtëm iranian, Abbas Araghchi, i tha Fox News se “nuk ka asnjë plan” nga Irani për të ekzekutuar njerëz në hakmarrje për protestat antiqeveritare. “Varja është jashtë diskutimit”, tha ai.

Në një video të postuar të mërkurën nga Tasnim, një agjenci lajmesh pranë Gardës Revolucionare, kreu i gjyqësorit, Gholam-Hossein Mohseni-Eje’i, tha: “Nëse duam të bëjmë diçka, duhet ta bëjmë shpejt, ta bëjmë në kohën e duhur”.

Erfan Soltani, protestuesi i parë iranian i dënuar me vdekje që nga fillimi i trazirave, pritej gjerësisht të ekzekutohej të mërkurën, por familjes së tij i është thënë që atëherë se është shtyrë.

Bllokimi i internetit nga qeveria ka hyrë në ditën e tetë, megjithëse mund të bëhen telefonata brenda vendit.

Përpara deklaratës së Trump, Irani mbylli hapësirën e tij ajrore për pothuajse të gjitha fluturimet herët të enjten dhe linjat ajrore, përfshirë Lufthansa, thanë se fluturimet e tyre do të shmangnin hapësirën ajrore iraniane dhe irakiane deri në njoftim të mëtejshëm.

Disa personele në një bazë kyçe ushtarake amerikane në Katar u këshilluan të evakuoheshin dhe ambasada amerikane në Kuvajt urdhëroi personelin e saj të ndalonte përkohësisht shkuarjen në bazat e shumta ushtarake në vendin e vogël arab të Gjirit Persik.

Ambasada amerikane në Arabinë Saudite gjithashtu i kërkoi stafit të tregonte kujdes dhe të shmangte instalimet ushtarake. Mbretëria e Bashkuar tha se po evakuonte stafin nga Teherani.

Një zyrtar i lartë iranian tha se Teherani u kishte thënë vendeve rajonale që strehonin bazat amerikane, si Arabia Saudite dhe Turqia, se do të sulmonte ato objektiva në rast të një sulmi amerikan. Në qershor, Irani goditi bazën al-Udeid pasi SHBA-të goditën objektet e pasurimit bërthamor në Iran, megjithëse sulmi ishte telegrafuar dhe kryesisht simbolik.

Në intervistën e tij për Fox News, Araghchi e zbuti retorikën, duke i kërkuar SHBA-së të gjente një zgjidhje përmes negociatave. I pyetur se çfarë do t’i thoshte Trumpit, Araghchi tha: “Mesazhi im është midis luftës dhe diplomacisë, diplomacia është një mënyrë më e mirë, megjithëse nuk kemi ndonjë përvojë pozitive nga Shtetet e Bashkuara. Por prapëseprapë diplomacia është shumë më e mirë se lufta.”

Nuk ka shenja të një përparimi në prapaskenë në çështjet që ndajnë Uashingtonin dhe Teheranin për shkak të këmbënguljes së tij për pasurimin e uraniumit brenda vendit dhe rezervave të tij të produktit.

Irani ekzekutoi më shumë se 1,500 të burgosur vitin e kaluar dhe Amnesty International i kërkoi bashkësisë ndërkombëtare të veprojë me vendosmëri për t’i dhënë fund shkeljeve sistematike të të drejtave të njeriut.

Komentet e fundit nga Trump shkaktuan një rënie prej 3% të çmimeve të naftës, ndërsa shqetësimet për ndërprerje të mundshme të furnizimeve globale u zvogëluan. Ari dhe argjendi gjithashtu ranë pas lajmeve. Çmimet e naftës së papërpunuar ishin rritur ditët e fundit, ndërsa Trump foli për t’u ardhur në ndihmë protestuesve iranianë.

Në një intervistë për Reuters të mërkurën në mbrëmje, Trump shprehu pasiguri nëse figura e opozitës në mërgim, Reza Pahlavi, do të ishte në gjendje të mblidhte mbështetje të mjaftueshme brenda Iranit për të sfiduar regjimin. “Ai duket shumë i sjellshëm, por nuk e di se si do të luante brenda vendit të tij”, tha Trump.

“Dhe ne me të vërtetë nuk jemi ende në atë pikë. Nuk e di nëse vendi i tij do ta pranonte apo jo udhëheqjen e tij, dhe sigurisht nëse do ta pranonin, kjo do të ishte në rregull për mua”, shtoi Trump.

“Këshilli i sigurisë i OKB-së do të mblidhet të enjten për “një informim mbi situatën në Iran”, tha një zëdhënës i presidencës somaleze.

Ministrat e jashtëm nga grupi G7 thanë se ishin “të përgatitur të vendosnin masa shtesë kufizuese” ndaj Iranit për shkak të trajtimit të protestave dhe “përdorimit të qëllimshëm të dhunës, vrasjes së protestuesve, ndalimit arbitrar dhe taktikave të frikësimit”.